قوله تعالی:«وَاعبُدواالله و لا تُشرِکوا بِهِ شَیئاً»الایة.ابتدای آیت ذکر توحید است،و توحید اصل علوم است و سرِ معارف و مایه ی دین و بنای مسلمانی و حاجز میان دشمن و دوست.هر طاعت که آن را توحید نیست آن را وَرجی و وزنی نیست و سر انجام آن جز تاریکی و گرفتاری نیست،و هر معصیت که با آن توحید است حاصل آن جز آشنایی و روشنایی نیست.

توحید آن است که خدای را یکتا گویی و او را یکتا باشی.یکتا گفتن، توحید مسلمانان است و یکتا بودن مایه ی توحید عارفان.

توحید مسلمانان دیو راند ،گناه شوید ، دل گشاید.توحید عارفان علایق برد، خلایق شوید و حقایق آرد.

توحید مسلمانان بند بر گرفت،در بگشاد،بار داد.توحید عارفان رسوم انسانیّت محو کرد،حجاب بشریّت بسوخت،تا نسیم انس دمید،و یادگار ازلی رسید،و دوست به دوست نگرید.

توحید مسلمانان آن است که گواهی دهی خدای را به یکتایی در ذات و پاکی در صفات و ازلیّت در نام و نشان.خدایی که جز او خدا نه،و آسمان و زمین را جز او کردگار نه،و چنو در همه عالم وفادار نه.خدایی که به قدر از همه بَر است،به ذات و صفات زَبَر است،از ازل تا ابد خداوند اکبر است...در ملک آمِن از زوال است،و در ذات و صفات متعال است.کس نبینی از مخلوقان که نه در وی نقصان است یا از عیب نشان است،و کردگار قدیم از نقصان پاک و از عیب منزّه و از آفات بری.نه خورنده و نه خواب گیر ،نه محل حوادث نه حال گرد،نه نو صفت نه تغیُّر پذیر.

 

معنی آیه :«خدای را پرستید و انباز مگیرید با وی هیچ چیز»     (نساء،قسمتی از آیه ی ٣۶.)

حاجر:میانجی

ورج:تلفظی است از «ارج»،قدر و شأن.

خواب گیر:آنکه او را خواب گیرد ،موجودی که نیاز به خوابیدن داشته باشد.

نه محل احداث:حوادث گوناگون در آن ذات مقدس راه ندارد و بر او اثر نمی گذارد.

نو صفت:آنکه دارای صفات حادث است.